എന്താണ് ഷിഗെല്ല

മനുഷ്യരുടെ കുടലിനെ ബാധിക്കുന്ന ഒരു ബാക്ടീരിയയാണ് ഷിഗെല്ല. ഇത് മൂലമുണ്ടാകുന്ന രോഗാവസ്ഥയെ ഷിഗെല്ലോസിസ് എന്ന് വിളിക്കുന്നു. മലിനമായ ഭക്ഷണം, വെള്ളം, അല്ലെങ്കിൽ രോഗബാധിതരുമായുള്ള നേരിട്ടുള്ള സമ്പർക്കം എന്നിവയിലൂടെ ഇത് പകരാം. വളരെ ചെറിയ അളവിലുള്ള ബാക്ടീരിയ പോലും രോഗം ഉണ്ടാക്കാൻ മതിയാകുന്നതിനാൽ ഇത് എളുപ്പത്തിൽ പകരുന്ന അണുബാധകളിലൊന്നാണ്.

ഷിഗെല്ല എങ്ങനെ പകരുന്നു

ഫീക്കൽ-ഓറൽ റൂട്ടിലൂടെയാണ് ഷിഗെല്ല പ്രധാനമായും പകരുന്നത്. അതായത്, രോഗബാധിതരുടെ മലത്തിലുള്ള ബാക്ടീരിയ വെള്ളം, ഭക്ഷണം, കൈകൾ എന്നിവ വഴി മറ്റൊരാളുടെ ഉള്ളിലെത്തുന്നു. അണുബാധ പകരാനുള്ള പ്രധാന വഴികൾ താഴെ.

• മലിനമായ കുടിവെള്ളം ഉപയോഗിക്കുന്നത്
• ശുചിത്വമില്ലാത്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത്
• കൈകൾ ശരിയായി കഴുകാതിരിക്കുന്നത്
• രോഗബാധിതരുമായുള്ള അടുത്ത സമ്പർക്കം
• ഡേ കെയർ, ഹോസ്റ്റൽ, സ്കൂൾ പോലുള്ള കൂട്ടായ ഇടങ്ങൾ

മഴക്കാലത്ത് കിണറുകളും കുടിവെള്ള സ്രോതസ്സുകളും മലിനമാകുന്നത് കേരളത്തിൽ അണുബാധ വ്യാപിക്കാനുള്ള പ്രധാന കാരണമാണ്.

ലക്ഷണങ്ങൾ

അണുബാധയ്ക്ക് ശേഷം സാധാരണയായി ഒന്നു മുതൽ മൂന്നു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ലക്ഷണങ്ങൾ ആരംഭിക്കും.

• വയറിളക്കം
• രക്തമോ മ്യൂക്കസോ കലർന്ന മലം
• വയറുവേദനയും വയറുമുറുക്കലും
• പനി
• ഓക്കാനവും ഛർദ്ദിയും
• ക്ഷീണം
• മലമൊഴിക്കാനുള്ള ആവർത്തിച്ചുള്ള തോന്നൽ

ചിലരിൽ ലക്ഷണങ്ങൾ ലഘുവായിരിക്കാം. എന്നാൽ ചിലരിൽ ഗുരുതരമായ നിർജലീകരണത്തിനും കുടൽസംബന്ധമായ സങ്കീർണതകൾക്കും ഇത് കാരണമാകാം.

ആർക്കാണ് അപകടസാധ്യത കൂടുതൽ

• അഞ്ചു വയസ്സിന് താഴെയുള്ള കുട്ടികൾ
• വയോധികർ
• പ്രതിരോധശേഷി കുറഞ്ഞവർ
• മലിനജലവും മോശം ശുചിത്വവും ഉള്ള പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ
• കൂട്ടായ താമസസ്ഥലങ്ങളിൽ കഴിയുന്നവർ

സങ്കീർണതകൾ

ചികിത്സ വൈകുകയോ രോഗം ഗുരുതരമാകുകയോ ചെയ്താൽ താഴെപ്പറയുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാകാം.

• ഗുരുതരമായ നിർജലീകരണം
• ഇലക്ട്രോലൈറ്റ് അസന്തുലിതാവസ്ഥ
• കുടലിലെ വീക്കം
• കുട്ടികളിൽ പനിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള കോച്ചിവലിക്കൽ (Febrile Seizures)

അപൂർവമായി, ചില ഷിഗെല്ല ഇനങ്ങൾ വൃക്കകളെ ബാധിക്കുന്ന ഹീമോലിറ്റിക് യൂറീമിക് സിൻഡ്രോം (HUS) എന്ന ഗുരുതരാവസ്ഥയ്ക്കും കാരണമാകാം.

എപ്പോൾ ഡോക്ടറെ കാണണം

താഴെപ്പറയുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ ഉടൻ വൈദ്യസഹായം തേടണം.

• രക്തം കലർന്ന വയറിളക്കം
• ഉയർന്ന പനി
• കടുത്ത വയറുവേദന
• തുടർച്ചയായ ഛർദ്ദി
• വെള്ളം കുടിക്കാനാകാത്ത അവസ്ഥ
• വായ വരളൽ, മൂത്രത്തിന്റെ അളവ് കുറയൽ തുടങ്ങിയ നിർജലീകരണ ലക്ഷണങ്ങൾ

രോഗനിർണയവും ചികിത്സയും

ഡോക്ടർ രോഗലക്ഷണങ്ങളും രോഗചരിത്രവും വിലയിരുത്തിയ ശേഷം ആവശ്യമായ പരിശോധനകൾ നിർദേശിക്കും. മല പരിശോധന (Stool Examination), സ്റ്റൂൾ കൾച്ചർ എന്നിവയിലൂടെ രോഗകാരിയായ ബാക്ടീരിയയെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയും; ഉചിതമായ ആന്റിബയോട്ടിക് നിശ്ചയിക്കാൻ കൾച്ചർ പരിശോധന സഹായിക്കും.

പ്രതിരോധം

ഷിഗെല്ല അണുബാധ തടയാൻ വ്യക്തിശുചിത്വം വളരെ പ്രധാനമാണ്.

• ഭക്ഷണത്തിന് മുമ്പും ശൗചാലയ ഉപയോഗത്തിന് ശേഷവും കൈകൾ സോപ്പുപയോഗിച്ച് നന്നായി കഴുകുക
• തിളപ്പിച്ചാറിയതോ ശുദ്ധീകരിച്ചതോ ആയ വെള്ളം മാത്രം കുടിക്കുക
• നന്നായി പാകം ചെയ്ത ഭക്ഷണം കഴിക്കുക
• പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും ശുദ്ധജലത്തിൽ കഴുകുക
• രോഗബാധിതരുമായി ഭക്ഷണപാത്രങ്ങൾ പങ്കിടാതിരിക്കുക
• കിണറുകൾ പതിവായി ക്ലോറിനേറ്റ് ചെയ്യുക

പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ

ഈ ലേഖനം പൊതുവായ ആരോഗ്യ അവബോധത്തിനു വേണ്ടിയുള്ളതാണ്. ഇത് ഒരു ഡോക്ടറുടെ നേരിട്ടുള്ള പരിശോധനയ്ക്കോ ചികിത്സയ്ക്കോ പകരമാകില്ല. രക്തം കലർന്ന വയറിളക്കം, ഉയർന്ന പനി തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങൾ കണ്ടാൽ വൈകാതെ വിദഗ്ധ ചികിത്സ തേടുക.